TRT Radyo 1’de yayımlanan “Gündem Enerji” programında, elektrik dağıtım sektöründe yaşanan dönüşüm masaya yatırıldı. Programın sunuculuğunu yapan EPDK Başkan Danışmanı Bülent Kaya’nın bu haftaki konuğu, Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (Elder) Genel Sekreteri Fakir Hüseyin Erdoğan oldu.

Programda, klasik elektrik dağıtım anlayışının yerini dijitalleşme, veri odaklı yönetim ve anlık müdahale kabiliyetinin öne çıktığı “Dağıtım 2.0” yaklaşımına bıraktığı vurgulandı. Bu dönüşümün yalnızca teknik bir değişim olmadığı, aynı zamanda tüketicilerin günlük yaşamını doğrudan etkileyen bir süreç olduğu ifade edildi.

Şebeke büyüyor, yatırımlar hız kesmiyor

Erdoğan, artan elektrik talebi ve kullanıcı sayısına paralel olarak Türkiye’de dağıtım şebekesinin ciddi şekilde büyüdüğünü belirtti. Son 12-13 yılda hat uzunluğunun 1,1 milyon kilometreden 1,5 milyon kilometreye çıktığını, trafo kapasitesinin ise yaklaşık iki katına ulaştığını söyledi.

Dağıtım şirketlerinin şebekenin genişletilmesi, yenilenmesi ve güçlendirilmesine yönelik yatırımlarının kesintisiz sürdüğünü dile getiren Erdoğan, bu yatırımlara dijitalleşme ve “akıllı şebeke” uygulamalarının da eklendiğini ifade etti.

Akıllı sayaç ve SCADA dönemi

Sektörde öne çıkan başlıklar arasında SCADA (uzaktan izleme ve kontrol sistemleri) yatırımlarının yaygınlaşması ve akıllı sayaç dönüşümü yer alıyor. Erdoğan, 2026 itibarıyla akıllı sayaç yatırımlarının hız kazandığını belirterek, bu sistemlerin tüketicilere enerji kullanımını daha etkin yönetme imkânı sunacağını vurguladı.

Talep artışı şebekeyi zorluyor

Programda, yaz aylarında artan klima kullanımı, elektrikli araçların yaygınlaşması ve veri merkezlerinin büyüyen enerji ihtiyacının şebekeler üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çekildi.

ELDER’in çalışmalarına göre yalnızca klima kullanımından kaynaklı talep artışı yüzde 11 ile 16 arasında değişiyor. Türkiye’de elektrik talebinin her yıl yüzde 3’ün üzerinde büyüdüğünü belirten Erdoğan, bu artışın Avrupa’ya kıyasla daha yüksek bir baskı oluşturduğunu ifade etti.

Dağıtım 2.0: Yeni konsept, yeni sistem

Erdoğan’a göre “Dağıtım 2.0”, sadece bir teknoloji değişimi değil, aynı zamanda bir konsept dönüşümü. Geleneksel tek yönlü enerji akışının yerini, dağıtım seviyesinde üretimin de devreye girdiği çift yönlü bir yapı alıyor. Türkiye’de 125 bin MW’ı aşan kurulu gücün 25 bin MW’tan fazlasının dağıtım sistemine bağlı olması bu dönüşümün en somut göstergeleri arasında yer alıyor.

Yatırımların odağı değişiyor

Önümüzdeki dönemde dağıtım şirketlerinin yatırım önceliklerinin de değişmesi bekleniyor. Hâlihazırda yatırımların yaklaşık yüzde 80’i klasik şebeke yatırımlarına ayrılırken, dijitalleşme yatırımlarının payının artacağı öngörülüyor.

Akıllı şebekeler, siber güvenlik, esneklik çözümleri ve şebeke dayanıklılığını artıracak uygulamalar öne çıkan alanlar arasında bulunuyor. Ayrıca yetişmiş insan kaynağı ihtiyacı da sektörün kritik başlıklarından biri olarak gösteriliyor.

AR-GE projeleri sahaya iniyor

Programda AR-GE çalışmalarındaki gelişmelere de değinildi. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun (EPDK) teşvikleriyle dağıtım şirketlerinde AR-GE kültürünün geliştiği belirtilirken, Milli Akıllı Sayaç Sistemi (MASS) gibi projelerin somut çıktılar üretmeye başladığı ifade edildi.

Kayıp-kaçakla mücadele, enerji verimliliği ve akıllı aydınlatma sistemleri de AR-GE’nin odaklandığı alanlar arasında yer alıyor.

Uluslararası alanda Türkiye’nin konumu

Antalya’da düzenlenen Enerji Piyasalarında Regülasyon ve Rekabet Zirvesi’ne de değinen Erdoğan, Türkiye’nin regülasyon ve piyasa yapısı açısından önemli bir ilerleme kaydettiğini söyledi.

Avrupa’da piyasa entegrasyonu sayesinde tüketicilere yıllık 30 milyar euro refah artışı sağlandığına dikkat çekilirken, benzer kazanımların Türkiye için de mümkün olduğu ifade edildi.

Faturalarda “dağıtım bedeli” tartışması

Programda tüketicilerin en çok merak ettiği konulardan biri olan elektrik faturaları da ele alındı. Erdoğan, faturaların üç ana kalemden oluştuğunu belirterek bunları enerji bedeli, dağıtım bedeli ve vergiler olarak sıraladı.

Dağıtım bedeline ilişkin kamuoyunda yanlış algılar bulunduğunu ifade eden Erdoğan, bu kalemin şebeke yatırımları ve hizmetin kesintisiz sürdürülebilmesi için gerekli olduğunu vurguladı.